AI-geletterdheid is verplicht: wat moet je als werkgever regelen?

Is AI-geletterdheid verplicht?

Ja. Sinds 2 februari 2025 moeten bedrijven die AI gebruiken werk maken van de AI-geletterdheid van hun mensen. Dat staat in artikel 4 van de Europese AI-verordening, in het Engels de AI Act.

In juli 2026 is dat artikel gewijzigd. De plicht bleef, maar staat er nu anders. Je moet maatregelen nemen die de AI-geletterdheid van je mensen ondersteunen. Je hoeft niet te zorgen dat elke medewerker een bepaald niveau haalt. Het is dus een inspanningsverplichting: je moet er iets aan doen, maar de wet vraagt geen vast resultaat.

Dit is uitleg in gewone taal, geen juridisch advies. Twijfel je over jouw situatie? Vraag het dan aan een jurist.

Wat betekent AI-geletterdheid?

AI-geletterdheid betekent dat je mensen genoeg weten en kunnen om verstandig met AI te werken. De wet omschrijft het als de vaardigheden, kennis en het begrip om AI-systemen bewust in te zetten, en om de kansen, de risico’s en de mogelijke schade te zien. Meer uitleg staat bij het begrip AI-geletterdheid.

In gewone taal gaat het om drie vragen:

• Weet je team wat AI kan, en wat niet?
• Weet het waar AI de mist in gaat?
• Weet het hoe je AI veilig gebruikt, met gegevens van klanten en van je bedrijf?

Een voorbeeld van ‘de mist in gaan’: een taalmodel kan een antwoord geven dat overtuigend klinkt, maar niet klopt. Dat heet een hallucinatie. Wie dat weet, controleert het antwoord voor hij het gebruikt.

Wat staat er sinds juli 2026 in artikel 4?

Sinds 27 juli 2026 vraagt artikel 4 dat je maatregelen neemt om de ontwikkeling van AI-geletterdheid te ondersteunen. Dat geldt voor je personeel en voor andere mensen die namens jou AI-systemen gebruiken. Je houdt daarbij rekening met hun kennis, ervaring en opleiding, en met de situatie waarin ze AI gebruiken.

De wijziging komt uit Verordening (EU) 2026/1744, ook wel de digitale omnibus inzake AI genoemd. Die is vastgesteld op 8 juli 2026, gepubliceerd op 24 juli 2026 en in werking getreden op 27 juli 2026.

Wat is er anders dan eerst?

• Eerst moest je zorgen voor een toereikend niveau van AI-geletterdheid bij je mensen.
• Nu neem je maatregelen die de AI-geletterdheid ondersteunen. In de wet staat erbij dat je geen bepaald niveau per persoon hoeft te waarborgen.
• Nieuw is dat de Europese Commissie en de lidstaten bedrijven moeten helpen, vooral kleine en middelgrote bedrijven. De Commissie publiceert daarvoor praktische voorbeelden.

De wetgever legt zelf uit waarom. Strenge plichten om een vast niveau te halen pasten niet bij elk bedrijf. Ze gaven extra regeldruk, vooral voor kleinere bedrijven.

Let op: er staat dus niet dat AI-geletterdheid geen plicht meer is. De Europese Commissie zegt het ook zo. Het blijft een plicht, alleen schrijft de wet geen ‘voldoende’ niveau meer voor.

Voor wie geldt de plicht?

De plicht geldt voor elk bedrijf dat AI-systemen gebruikt voor zijn werk, groot of klein. In de wet heet zo’n bedrijf een gebruiksverantwoordelijke. Bedrijven die AI-systemen maken en op de markt brengen, de aanbieders, hebben dezelfde plicht.

Ook als je team alleen ChatGPT of Copilot gebruikt, geldt de plicht. De Europese Commissie schrijft dat medewerkers dan moeten weten welke risico’s er zijn, bijvoorbeeld hallucinaties. Hoe je die tools veilig inzet, lees je in Is ChatGPT veilig voor bedrijven?

De plicht gaat over je personeel en over andere mensen die namens jou met AI werken. Denk aan een uitzendkracht of een freelancer die voor jou klantvragen beantwoordt met een AI-tool.

Weet je niet precies welke AI-tools je team gebruikt? Dan begin je daar. Een overzicht van je tools is de eerste stap, zie hieronder.

Wat is genoeg? Is een certificaat verplicht?

Een certificaat is niet verplicht. De wet schrijft geen cursus, examen of vast aantal uren voor. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) zegt het ook: welke maatregelen je precies neemt, staat niet in de wet.

Wat past, hangt af van hoe je AI gebruikt. Iemand die AI alleen gebruikt voor een eerste versie van een mail, heeft minder kennis nodig dan iemand die AI inzet bij beslissingen over mensen, zoals bij sollicitaties. Hoe groter de gevolgen voor anderen, hoe meer kennis nodig is.

Leg wel vast wat je doet. De Europese Commissie noemt een intern overzicht van trainingen en andere maatregelen als manier om dat te laten zien. Bijvoorbeeld:

• wie welke training of uitleg heeft gehad, en wanneer;
• welke afspraken over AI-gebruik er zijn;
• welke AI-tools je bedrijf gebruikt, waarvoor en wie de eigenaar is.

Wie houdt toezicht, en vanaf wanneer?

Het toezicht ligt bij toezichthouders in elk EU-land. Volgens de Europese Commissie gelden de regels voor toezicht en handhaving op dit artikel vanaf augustus 2026.

In Nederland legde het kabinet in april 2026 een wetsvoorstel ter consultatie voor: de uitvoeringswet AI-verordening. Daarin krijgen de AP en de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI) een centrale rol. Welke sancties er in Nederland gelden, volgt uit die wet. Kijk voor de stand van zaken op de website van de AP.

Wacht daar niet op. De plicht geldt al sinds februari 2025, en de maatregelen zijn voor een mkb-bedrijf goed te overzien.

Wat moet je als werkgever regelen?

Je regelt vier dingen: een overzicht van je AI-tools, wat mensen per rol moeten weten, training met afspraken, en een moment om terug te kijken. De AP noemt in haar handreiking ‘Aan de slag met AI-geletterdheid’ dezelfde volgorde: in kaart brengen, doelen bepalen, uitvoeren en evalueren. Begin klein. Voor een mkb-bedrijf ziet het er zo uit:

1. Breng in kaart welke AI je gebruikt. Vraag je team welke tools ze gebruiken, en waarvoor. Zet het in een AI-register. Heb je voor de AVG al een overzicht van je verwerkingen van persoonsgegevens? Dan is dat volgens de AP een goed vertrekpunt.
2. Bepaal per rol wat mensen moeten weten. Een collega op de administratie heeft andere kennis nodig dan iemand die met AI sollicitaties beoordeelt.
3. Train en maak afspraken. Geef uitleg, laat mensen oefenen op hun eigen werk en zet de regels op één pagina. Een voorbeeld staat in AI-beleid op één pagina. Wat er in zo’n AI-beleid hoort, lees je ook bij het begrip.
4. Kijk terug en werk bij. Komt er een nieuwe tool, of gebruikt je team AI voor ander werk? Kijk dan of je uitleg en je regels nog kloppen.

Hoe regel je het in een dagdeel?

De basis zet je in een dagdeel neer. In mijn training AI-beleid & training doen we drie dingen:

• een training: wat AI kan, waar het misgaat en hoe je het veilig gebruikt;
• duidelijke regels voor AI-gebruik in jouw bedrijf;
• een overzicht van de AI-tools die je team gebruikt.

Dat kost €2.450 voor een dagdeel, exclusief btw. Ik kom naar je bedrijf, in heel Nederland. Wil je team daarna een hele dag oefenen met AI op het eigen werk? De teamtraining kost €2.500 voor een dag, voor maximaal 12 mensen. Meer lees je op AI-training.

Eerlijk is eerlijk: een dagdeel is een begin, geen eindpunt. AI-geletterdheid houd je bij. Of de basis genoeg is voor jouw bedrijf, hangt af van hoe je team AI gebruikt. Daar kijken we in het eerste gesprek samen naar. Plan een gesprek.

Veelgestelde vragen

Bronnen: Verordening (EU) 2026/1744 (digitale omnibus inzake AI), Publicatieblad van 24 juli 2026, Europese Commissie: AI literacy, questions and answers, AP: AI-geletterdheid, AP: Aan de slag met AI-geletterdheid en AP: Toezicht op AI wordt concreet (20 april 2026). Geraadpleegd op 7 oktober 2026.